Soul Kitchen (To lumbago του Έλληνα)

Δεν χάρηκα που χτύπησαν έτσι βίαια τον Μπερλουσκόνι - αν και δεν τον λυπήθηκα επίσης. Είμαι απολύτως κατά της βίας, αλλά είμαι και της άποψης οτι “όποιος μπλέκει με τα πίτουρα, τον τρώνε οι κότες”. Όταν είσαι ένας μαφιόζος καταστροφέας της δημοκρατίας, κινδυνεύεις να πληρωθείς με το ίδιο νόμισμα - με την ίδια λογική που μπορείς να βρεθείς νεκρός από σφαίρες αστυνομικών, αν πηγαίνεις και μπλέκεις (κρατώντας όπλο) σε πιστολίδι μαζί τους. Η βία είναι πάντως καταδικαστέα σε κάθε περίπτωση - και για έναν ακόμα λόγο: Κάνει ήρωα και συμπαθή αυτόν που την υφίσταται, στα μάτια του αφελούς κοινού - κι έτσι ο θύτης γίνεται θύμα.

Προτιμώ την αντίληψη που διαπνέει το “Soul Kitchen”, την εξαιρετική ταινία του τουρκικής καταγωγής Γερμανού Fatih Akin, με πρωταγωνιστή τον καλύτερο του φίλο, που είναι ελληνικής καταγωγής (είχε και στην πραγματική του ζωή ένα τέτοιο εστιατόριο) και λέγεται Αδάμ Μπουσδούκος: Ακόμα και αυτόν που σου έκανε κακό, δεν έχει νόημα να τον μισείς. Άσε τη ζωή να τακτοποιήσει μόνη της, χωρίς εκδίκηση...


Η πολυπολιτισμική κοινωνία του Αμβούργου είναι το σκηνικό γι αυτή την εξαιρετική, ανθρώπινη κωμωδία. Είχα καιρό να ενθουσιαστώ έτσι, από το Gran Torino του Clint Eastwood - αλλά ενώ εκεί υπήρχε, εκτός από τους μετανάστες, (ως αναγνωρίσιμο κοινό στοιχείο) μόνο το φετίχ για το αυτοκίνητο, εδώ υπήρχε και το επιπλέον στοιχείο της πολιτισμικής (αλλά και της μουσικής) ταύτισης. Το εκρηκτικό sountrack περιλαμβάνει από ήχους της Ανατολής και Φραγκοσυριανή (έξοχη η ρεμπέτικη πλευρά και το αστείρευτο κέφι των Locomondo, γνωστά σε όσους τους έχουν παρακολουθήσει ακόμα και σε έρημες παραλίες της Σαντορίνης) ως αυτό που υπονοεί ο τίτλος και η όλη αισθητική της ταινίας: soul αριστουργήματα. Το ίδιο εκρηκτικό είναι το χιούμορ, η θηλυκότητα των πρωταγωνιστριών (σερβιτόρας και φυσιοθεραπεύτριας), αλλά και ο αυτοσαρκασμός του σκηνοθέτη για την τουρκική αισθητική, όταν ο πρωταγωνιστής Zinos Kazantzakis καταφέυγει στην τελευταία του λύση, έναν παραδοσιακό βαρβάτο Τούρκο χειροπράκτη...

Το σκηνικό για τη σημερινή πολιτική επικαιρότητα ήταν το πολυπολιτισμικό ιστορικό κέντρο της Αθήνας, το οποίο επισκέφθηκαν ο Πρωθυπουργός και ο Αρχιεπίσκοπος, σε μια σπάνια σύμπνοια προοδευτικής σοβαρότητας, για να δουν ιδίοις όμμασι τη ντροπιαστική για όλους μας εικόνα των αστέγων, τοξικομανών και μεταναστών, που συνωθούνται για μια στάλα επιβίωσης - και ίσως και αξιοπρέπειας. Για τον Αρχιεπίσκοπο (που επίμονα προσπαθεί να σπάσει τη βεβαιότητα οτι ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της εκκλησίας δεν μπορεί παρά να είναι φορέας συντηρητισμού, μισαλλοδοξίας, στενομυαλιάς, διαφθοράς και υποκρισίας) δεν ήταν η πρώτη φορά. Για Έλληνα πρωθυπουργό όμως ήταν - σε πλήρη αντίστιξη με την πολιτεία του προακτόχου του, που όπως επιβεβαιώνεται από ανώνυμη πηγή όντως έπαιζε πολύ playstation, απομονωμένος μεταξύ Ραφήνας και δυο-τριών ραντεβού της εβδομάδα στο Μαξίμου. Βεβαίως, το εν λόγω πρώην κυβερνητικό στέλεχος καταρρίπτει αμέσως, στο ίδιο ρεπορτάζ των Times, την αξιοπιστία του - καθώς χαρακτηρίζει την παρούσα κυβέρνηση “a bunch of amateurs”. Είναι δύσκολο να δεχθείς από μέλος της προηγούμενης κυβέρνησης να χαρακτηρίζει οποιονδήποτε άλλον “ερασιτέχνη” - στον ίδιο βαθμό που είναι αδύνατο να δεχθείς από οποιονδήποτε οικονομολόγο (συμπεριλαμβανομένου και κάποιου Αλογογκούφη), που θέλει να λέγεται σοβαρός, να ασκεί κριτική στην σημερινή οικονομική πολιτική, όταν πριν από ένα χρόνο υποστήριζε με πάθος οτι τα πράγματα έβαιναν καλώς στην οικονομία...


Στην ευφυέστερη ίσως επικοινωνιακή κίνηση της πρωθυπουργίας του μέχρι τώρα (αφοπλίζοντας την ακροδεξιά στενομυαλιά), ο Γιώργος Παπανδρέου κάλεσε τον Αρχιεπίσκοπο και στο υπουργικό συμβούλιο , όπου αποφασίστηκε να προωθηθεί προς τη Βουλή το νομοσχέδιο για την παροχή (επιτέλους) ταυτότητας στους μετανάστες δεύτερης γενιάς, παιδιά νόμιμων μεταναστών μόνιμα διαμενόντων, που γεννήθηκαν στην Ελλάδα - και μέχρι τώρα ήταν, σε μια παγκόσμια αποκλειστικότητα εθνικιστικής πρωτοτυπίας, εγκλωβισμένοι σε αυτή τη χώρα, χωρίς να είναι ούτε πολίτες της, αλλά ούτε και πολίτες της χώρας προέλευσης των γονιών του, καθώς δεν μπορούσαν να ταξιδέψουν σε αυτή (ή σε οποιαδήποτε άλλη), αφού δεν είχαν χαρτιά. Απομένει να συγκεκριμενοποιηθεί και ποιές ακόμα κατηγορίες θα δικαιούνται την ελληνική ιθαγένεια - και υπό ποιές προϋποθέσεις.
Αυτό είναι το πρώτο νομοσχέδιο πάντως, μαζί με τον εκλογικό νόμο (ο οποίος επιτέλους θα περιορίσει τον βουλευτή-πολιτευτή που ξοδεύει εκατομμύρια “διαπλεκόμενα” ευρώ και εξαντλεί την πολιτική του δραστηριότητα σε “γάμους-βαφτίσεις-χαιρετούρες”), που γυρίζουν πραγματικά μια νέα σελίδα εκσυγχρονισμού για την Ελλάδα - εφόσον φυσικά συνεχιστεί μια σοβαρή και συνεπής προοδευτική πορεία.

Δουλειά της αντιπολίτευσης φυσικά είναι να ασκεί κριτική στην κυβέρνηση. Είναι ωστόσο απογοητευτικό το πόσο - όλο και περισσότερο - διαπνέεται από έναν αγκυλωμένο λόγο, που οδηγεί στην οπισθοδρόμηση. Και φυσικά δεν μπορεί να περιμένει κανείς να αντιληφθεί τη γελοιότητα της η λαϊκή δημαγωγική εκπροσώπηση της συντήρησης - αλλά θα ευχόταν κανείς μια λιγότερο κομπλεξική (μα τόσο οπισθοδρομική πιά;) αριστερά. Για να μη μιλήσουμε για τις αντιδράσεις των (τόσο πρόσφατα) κυβερνώντων στην οικονομία - και το πώς “ακυρώνεται η πολιτική(!!!) της ΝΔ στη μετανάστευση και στην οικονομία”...

Η υποκρισία στο δημόσιο λόγο έγινε εμφανής και για έναν άλλο λόγο, τις τελευταίες ημέρες. Όλοι αναλύθηκαν σε εκδηλώσεις θαυμασμού και (ως συνήθως) υπερβολής για το θάνατο ενός εκδότη - τον οποίον off the record θα συγκατέλεγαν στους “περίφημους του Μπαϊρακτάρη”, που “μονοπωλούσε” την πολιτιστική παιδεία. Προσωπικώς δεν γνώριζα τον Χρήστο Λαμπράκη - σίγουρα όμως ήμουν ευτυχής που ένας από τους ισχυρότερους ανθρώπους στην πολιτική ζωή της χώρας είχε αυτού του επιπέδου την καλλιέργεια. Ήταν κυριολεκτικά “η μύγα μεσα στο γάλα” - αν γνωρίζετε κάποιους άλλους από τους “ομολόγους” του στον εκδοτικό χώρο, που διαμόρφωσαν και διαμορφώνουν τη μιντιακή μας χυδαιότητα. Κι όσο κι αν το επίπεδο της καλλιτεχνικής πρωτοτυπίας του Μεγάρου Μουσικής είχε αρχίσει να διολισθαίνει τα τελευταία χρόνια, η προσφορά του Λαμπράκη στην πολιτιστική αναβάθμιση της χώρας ήταν αδιαμφισβήτητη. Κρίμα πάντως, γιατί όπως έγραψε κι ένας συνάδελφος, ο ίδιος ο Λαμπράκης ήταν σε προσωπικό επίπεδο διακριτικός...


Όπως θα καταλάβατε ίσως, ο πρωταγωνιστής της “Κουζίνας της Ψυχής” έχει λουμπάγκο - κυριολεκτικά και μεταφορικά. Και τα δυό (ως παθών), μου τον έκαναν ιδιαίτερα συμπαθή, γιατί αντικατοπτρίζουν τα “χαρακτηριστικά της φυλής”: Συναισθηματική επιπολαιότητα, ρομαντική αφέλεια μέχρι βλακείας, καλόπιστες προθέσεις, διαρκής απορία για τη ζωή, εξάντληση δυνάμεων χωρίς αυτοσυγκράτηση, αυτοκαταστροφή χωρίς κανένα σχεδιασμό και αυτοσυντήρηση, αστείρευτο κουράγιο ακόμα κι όταν όλα έχουν χαθεί, ανεξάντλητη ευρηματικότητα που οδηγεί στην επιτυχία όταν δουλεύεις σοβαρά, ικανότητα να χρεωθείς μέχρι το λαιμό για να ξανακερδίσεις τα χαμένα...

Στην ταινία, η σωτηρία έρχεται στο τέλος γιατί τα κίνητρα είναι αγνά και καθαρά - και το χιούμορ αδιάλειπτο: Καλή συνταγή για τον καθένα από εμάς. Άγνωστο αν μπορεί μια χώρα να πορευτεί έτσι και να κερδίσει το σκληρό παιχνίδι της παγκόσμιας ζωής και ισορροπίας. Εκτός αν η νέα ταινία του σκηνοθέτη του “Στην Άκρη του Ουρανού” έχει να μας διδάξει, στη παρούσα συγκυρία, κάτι πολύ σημαντικό: Η εντιμότητα, η ειλικρίνεια και η σκληρή δουλειά είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την ευζωία, όχι μόνο ενός μετανάστη, αλλά και μιας “χώρας-παρία”...


Υ.Γ. Πάρτε μια αισθητική γεύση από το trailer της ταινίας





To soundtrack της ταινίας θα μπορούσε να δώσει πολλές λύσεις, από τη soul και τη rock ως τη world music. Με οδήγησε όμως να σας παρουσιάσω την έννοια της soul επιροής στη jazz.

Έτσι, τo post συνοδεύεται από τη συνεργασία δύο Αμερικανών, κορυφαίων εκπροσώπων της soul jazz, του σαξοφωνίστα Eddie Harris και του πιανίστα Les McCann.


Οι φωτό είναι από τα www.damanjit.files.wordpress.com, www.auteurs_production.s3.amazonaws.com, www.screendaily.com και το εξώφυλλο από το www.amazon.com.

Η αυτού επικινδυνότης ο Σίλβιο...

Ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι δεν είναι φασίστας – δεν είναι τίποτα. Στην πραγματικότητα είναι κάτι πολύ πιο επικίνδυνο, είναι ο απόλυτος “αμοράλ” της νέας εποχής, ο άνθρωπος που κάνει τα πάντα για να ανέβει, να ικανοποιήσει τη ματαιοδοξία του, να προσποριστεί οφέλη – κι ας φέρει την απόλυτη καταστροφή στη χώρα του, στους θεσμούς, σε βάθος. Είναι όμως και ο μεγαλύτερος (μετά τον Μπους) frontman της οργανωμένης κατάληψης της εξουσίας από την ακραία συντηρητική πλευρά της κοινωνίας, όπου διαπλέκονται αυταρχισμός, υπόκοσμος και οργανωμένο έγκλημα - αλλά και η θρησκεία.

Το βιβλίο του Δημήτρη Δεληολάνη, ανταποκριτή επί χρόνια της ΕΡΤ και του Έθνους στη Ρώμη, περιγράφει με συναρπαστικό τρόπο (κουράγιο να έχετε να παρακολουθήσετε το δαιδαλώδες θρίλερ των διασυνδέσεων), την άνοδο και την παραμονή στην εξουσία του Ιταλού "Σουλτάνου" - η προσφώνηση "Καβαλιέρε" (=ιππότης), να μου επιτρέψετε, είναι ο μεγαλύτερος ευφημισμός στην Ιστορία. Πολλές φορές με περιγραφές (πραγματικών φυσικά, τα θυμάμαι από τη μετάδοση των σχετικών ειδήσεων) γεγονότων, που βρίσκονται έξω κι από τη σφαίρα του κωμικοτραγικού – πολύ απλά δεν τα πιστεύεις, είναι πέρα από κάθε φαντασία...

Τα καραγκιοζιλίκια του στην εξωτερική πολιτική, η γελοιότης των επιχειρημάτων (“οι ξένοι ανταποκριτές στην Ιταλία είναι κατά βάση κομμουνιστές ή δημοσιογράφοι δεύτερης διαλογής – μου το είπαν οι διευθυντές των εφημερίδων τους”), η ένδεια και η ρηχότητα των στελεχών, η “γλοιώδης” αισθητική και οι προσωπικές “περιπέτειες”, η αντιμετώπιση της πολιτικής με την ελαφρότητα της σεξοκωμωδίας και της κυβέρνησης ωσάν να είναι ιδιωτική επιχείρηση, η παντελής άγνοια των θεσμών και της λειτουργίας του κράτους - όλα αυτά δείχνουν την έκπτωση ενός λαού που φημιζόταν όχι μόνο για την αισθητική του και την παγκόσμια πρωτοπορία στο σχεδιασμό, αλλά και για την κουλτούρα του και την πολιτική του σκέψη, με την αριστερά να έχει υπάρξει πριν από 30 χρόνια, από τις πιο ισχυρές στο δυτικό κόσμο, έτοιμη και να συγκυβερνήσει.

“Γρήγορα ο νέος πρωθυπουργός αναγκάστηκε να ομολογήσει δημόσια οτι δεν είχε ιδέα για το συνταγματικό σύστημα της χώρας. “Νόμιζα οτι θα έχω την εξουσία να κυβερνώ. Διαπιστώνω όμως οτι πρέπει σε κάθε μου βήμα να δίνω εξηγήσεις στο Κοινοβούλιο, στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και στα κόμματα του κυβερνητικού συνασπισμού. Είμαι πολύ απογοητευμένος.” Η πολιτική κουλτούρα του Μπερλουσκόνι, όπως παραδέχτηκε ο καθηγητής Τζουλιάνο Ουρμπάνι, υφυπουργός της κυβέρνησης του, στηριζόταν σχεδόν εξολοκλήρου στις αμερικανικές ταινίες και στα τηλεοπτικά σίριαλ. Ο νέος πρωθυπουργός ήταν, εν ολίγοις, πεπεισμένος οτι η Ιταλία ήταν μια προεδρική δημοκρατία, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες. Και πράγματι, οι Ιταλοί είδαν σχεδόν αμέσως το νέο πρωθυπουργό να βάζει το χέρι στην καρδιά όταν έπαιζε ο εθνικός ύμνος, σαν να χαιρετούσε την αστερόεσσα και όχι την τρικολόρε.”

Όταν, πριν από πολλά χρόνια, στην πρώτη επίσκεψη μου στη Ρώμη, ρώτησα τον αγαπητό Δημήτρη, πώς εξηγεί το φαινόμενο του μπερλουσκονισμού μου απάντησε: “Προκόπη, δεν μπορείς να φανταστείς, πόσο αυτή η χώρα έχει μετατρέψει το δημόσιο διάλογο σε κάτι αφελές και ρηχό. Ακούς στα talk show πολιτικά επιχειρήματα του τύπου “αφού αυτό κάνουν στην Αμερική, το ίδιο πρέπει να κάνουμε κι εμείς εδώ”. Φυσικά, τεράστιο ρόλο σε αυτή την κατρακύλα έχει παίξει η εμπορική τηλεόραση, που περιήλθε όλη στα χέρια του Μπερλουσκόνι – ο συγγραφέας εξηγεί πώς ο τότε εργολάβος εκμεταλλεύτηκε τις “τοπικές” ιδιαιτερότητες της Ιταλίας. Όταν κατέλαβε την εξουσία, το μονοπώλιο έγινε απόλυτο, καθώς έχει στον έλεγχο του και τα δημόσια κανάλια - παρά τις απειλές που εκτοξεύει κατά καιρούς “οτι η RAI είναι υποχείριο των κομμουνιστών”, όταν βεβαίως συναντά την παραμικρή κριτική.

Σε μια μοναδική λοιπόν για τα δεδομένα της σύγχρονης δημοκρατίας παραβίαση της έννοιας του ασυμβίβαστου, ο άνθρωπος αυτός κατάφερε να διαμορφώσει μια κοινωνική πραγματικότητα, που τον συντηρεί στην εξουσία. Ο συγγραφέας καταδεικνύει οτι ο πρωθυπουργός Μπερλουσκόνι, όχι μόνο απέκτησε το μονοπωλιακό έλεγχο της τηλεοπτικής πληροφόρησης (διαμορφώνοντας και τη γενική αισθητική, καθώς οι εφημερίδες διαβάζονται από λίγους), αλλά ενίσχυσε τα μάλα και τον επιχειρηματία Μπερλουσκόνι, που πλούτισε περισσότερο (παρά τις αιτιασεις του οτι "φτώχυνε" από την πολιτική) - η διαφθορά δηλαδή στο απόγειο της. Και βεβαίως είναι υπεύθυνοι οι Ιταλοί που τον ψηφίζουν, όπως λέει ο Ουμπέρτο Έκο, γιατί αρνούνται τις ευθύνες τους και έχουν διολισθήσει σε μια μικροαστική, συντηρητική, ξενοφοβική στενομυαλιά (σας θυμίζει τίποτα;). Κωφεύουν δε στην κατακραυγή που έρχεται από κάθε γωνιά του πλανήτη, ακόμα περισσότερο από τους Αμερικανούς, που κινητοποιήθηκαν τελικά – έστω και μετά από μια οκταετία Μπους. Όπως λέει και ο συγγραφέας:

"Οι εκλογές του 2008 επιβεβαίωσαν ένα σημαντικό στοιχείο... Η Ιταλία είναι κάθετα διαιρεμένη, με τον Μπερλουσκόνι και την Κεντροδεξιά να κυριαρχούν στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα, στους μικρούς επιχειρηματίες του Βορρά, τους επαγγελματίες και τους καταστηματάρχες. Σε αυτό, σύμφωνα με τον καθηγητή Τζιανκάρλο Μποζέτι, προστίθεται και η αταβιστική αναζήτηση ασφάλειας εκ μέρους των κατώτερων στρωμάτων της ιταλικής κοινωνίας. Η αλήθεια είναι ότι οι αντίπαλοι του Μπερλουσκόνι άργησαν πολύ να καταλάβουν τις βαθιές αλλαγές στην ιταλική κοινωνία. Ο ίδιος όμως ο Μπερλουσκόνι απέδειξε για ακόμα μια φορά ότι γνωρίζει πολύ καλά τους συμπατριώτες του. Γιατί, αν μη τι άλλο, ο “Καβαλιέρε” κατάφερε με την τηλεοπτική κουλτούρα του να τους διαμορφώσει “κατ΄εικόνα και καθ΄ομοίωσιν”.

"Εξάλλου, και μια προεκλογική δημοσκόπηση της Corriere della Sera έδειχνε οτι οι Ιταλοί ήξεραν καλά με ποιόν είχαν να κάνουν. Το 62% των ερωτηθέντων είχε εκφράσει πλήρη αδιαφορία για το "ασυμβίβαστο" του Μπερλουσκόνι, ενώ ένα εκπληκτικό 24% εξέφρασε τη βεβαιότητα οτι τα προσωπικά συμφέροντα του υποψήφου πρωθυπουργού θα τον βοηθούσαν να κυβερνήσει καλύτερα."

Όπως και μεγάλη ευθύνη έχουν όλες οι πολιτικές δυνάμεις της χώρας, που έφθασαν στην αυτοκαταστροφή – με την άνευ προηγουμένου διαφθορά και την “χειρουργική επέμβαση” των δικαστών που ακολούθησε, με επικεφαλής τον Ντι Πιέτρο και την επιχείρηση “Καθαρά Χέρια”. Αρχηγός μικρού κόμματος εδώ και χρόνια, ο Ντι Πιέτρο επισείει, σήμερα περισσότερο παρά ποτέ, τον κίνδυνο η Ιταλία να “διολισθήσει” σε μια καλυμμένη, νέου τύπου, φασιστική δικτατορία.


Όμως η μεγάλη αξία του βιβλίου του Δημήτρη Δεληολάνη είναι οτι παραθέτει και την άλλη, πιο "σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού": Δεν είναι μόνο η “διολίσθηση στην ελαφρότητα” μιας ολόκληρης κοινωνίας, που έφερε τον Μπερλουσκόνι τρεις φορές στην εξουσία. Αλλά και μια υπόγεια, λυσσαλέα, μαφιόζικη επίθεση κατάληψης της εξουσίας με αλλεπάλληλες “τρανταχτές” παρανομίες. Ένα συνεχές σλάλομ με τη Δικαιοσύνη, με σύνηθες όπλο την καθυστέρηση και την παραγραφή – που παρουσιάζεται μονίμως σαν “αθώωση”. Και κυρίως, σκοτεινές διασυνδέσεις και άπλετη οικονομική υποστήριξη του Μπερλουσκόνι, τόσο από τη Μαφία, όσο και από την ακροδεξιά. Όπως ο ίδιος χρησιμοποιεί συνέχεια αχυρανθρώπους για τις διάφορες “υπόπτου προελεύσεως” εταιρείες που ελέγχει, έτσι και ο πακτωλός του βρώμικου (μαφιόζικου και φασιστικού) χρήματος, που χρησιμοποιήθηκε για να αποκτήσει ισχύ ο Μπερλουσκόνι, καθιστά και τον ίδιο (ίσως) τον μεγαλύτερο αχυράνθρωπο της χώρας του...

Το βιβλίο του Δημήτρη βάζει σε σκέψεις: Κινδυνεύουν κι άλλες δημοκρατίες από τέτοια φαινόμενα; Η απάντηση μπορεί να είναι θετική, αν δει κανείς τη συντηρητική (και με πλήρη έλλειψη σοβαρότητας) στροφή σε άλλες, παραδοσιακά πολιτικοποιημένες χώρες με ισχυρή κουλτούρα, όπως η Γαλλία. Κινδυνεύουμε κι εμείς; Ίσως ναι, παρότι δεν έχουμε τόση μαφιόζικη παράδοση. Ειδικά, αν ο μηδενισμός και ο κυνισμός περί την πολιτική επιτρέψει στους απολιτικούς=ακροδεξιούς τελικά να επιβληθούν. Κι αν επιμένουμε, αντί να βελτιώνουμε τα πράγματα με θετική στάση, να απαξιώνουμε τη δημοκρατία.

Σε κάθε περίπτωση, κινδυνεύουμε όλοι (και ειδικά στην Ευρώπη), όταν μια μεγάλη χώρα όπως η Ιταλία, έχει καταντήσει έτσι. Κι εδώ έρχονται κι άλλα ερωτήματα: Πώς μπορούν να κινητοποιηθούν οι λαοί προς την αντίθετη κατεύθυνση; Μόνο με μια χαρισματική προσωπικότητα, που μπορεί να φέρει τον κόσμο στις κάλπες, με διαφορετική και πιο φωτεινή προοπτική; Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η αδιαφορία και η έλλειψη ουσιαστικής ενημέρωσης – ακόμα και στην εποχή του διαδικτύου; Και πόσο ακόμα θα αφήνουμε τη δημοκρατία να εκφυλίζεται έτσι;



"Επί του πιεστηρίου": Ο Πάσχος Μανδραβέλης στην Καθημερινή για το βιβλίο.

Περισσότερη κριτική παρουσίαση του βιβλίου, από τον Αναστάση Βιστωνίτη, στο Βήμα.

Η φωτό από τη χθεσινή επίσκεψη Καραμανλή στη Ρώμη (προσέξτε στόμφο!) είναι από το http://news.pathfinder.gr - ενώ το εξώφυλλο του βιβλίου είναι από το www.kastaniotis.com και της εξαιρετικής συλλογής της Hed Kandi (από τις πρώτες και ίσως η καλύτερη) είναι από το www.amazon.com.

Το post συνοδεύεται από το ταιριαστό "Beyond My Imagination" των Jazz Vandals, που (σε αντίθεση με τον Μπερλουσκόνι) χάθηκαν πολύ γρήγορα από το προσκήνιο...