Η διαρκής παρουσία του έρωτα

Στην παρουσίαση της “Απουσίας του Έρωτα”, τόλμησα να αναφερθώ στη συζήτηση με έναν υπεραντλατικό φίλο, που ασχολείται με τις ανατολικές φιλοσοφίες.


“΄Ενα από τα λάθη που κάνει ο πολιτισμός μας, ο δυτικός πολιτισμός, είναι οτι εξιδανικεύει και μυθοποιεί τον έρωτα, σε συνδυασμό με την ούτως ή άλλως έντονη τάση του ανθρώπινου είδους προς τη μυθοποίηση, το “αυτοπαραμύθιασμα”. Έτσι, δεν έχουμε μελετήσει επαρκώς και δεν κάνουμε διάκριση, όπως οι ανατολίτες, στους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους σχετιζόμαστε ερωτικά ή αλλιώς “ως ζευγάρια”.

Άλλο λοιπόν η συνεννόηση και η συντροφικότητα, η δυνατότητα δηλαδή του ζευγαριού να αλληλοκατανοείται, να συμπορεύεται και τελικά να είναι “συνέταιρος” και “φίλος”. Άλλο το “romance” και το φλερτ, το να είσαι δηλαδή ερωτευμένος και να χτυπάει η καρδιά σου μόλις βλέπεις τον άλλο να στρίβει από τη γωνία - “to be in love”, όπως λένε οι Αγγλοσάξωνες, κάτι που σπάνια κρατάει πολύ καιρό. Και άλλο (και τελείως διαφορετικό) το να έχεις καλή και βαθιά σεξουαλική επαφή, να μπορείς να κάνεις την υπέρβαση του “να γίνεσαι ένα με τον άλλον”, να βιώνεις την πιο μεταφυσική εκδήλωση που διαθέτει ο μέσος άνθρωπος, μαζί με την τέχνη βεβαίως. Άμα πετύχεις δύο στα τρία, είσαι πολύ τυχερός.”

Εδώ πολλές από τις παριστάμενες κυρίες είχαν αντιρρήσεις. Και αν και η γυναικεία ψυχολογία είναι για μένα γενικώς θαυμαστή, καθώς θεωρώ τη γυναίκα (στατιστικά και σχηματικά μιλώντας) πιο ανεπτυγμένη από πλευράς ψυχικής ολοκλήρωσης και συναισθηματικής νοημοσύνης, ομολογώ οτι πάντα δυσκολευόμουν να ταυτιστώ με αυτή τη συγκεκριμένη “ένσταση”: Πώς μπορούμε (ή τολμάμε) να διαχωρίζουμε το “ερωτευμένος” από την καλή σεξουαλική επαφή, είναι η μόνιμη απορία (κάτι που οι άντρες κάνουν με περισσότερη ευκολία). Και η απάντηση μάλλον έρχεται, αν σκεφτεί κανείς πόσες φορές στη ζωή του έκανε καλό σεξ χωρίς να είναι ερωτευμένος ή και πόσες - παρότι ερωτευμένος - δεν είχε και το καλύτερο σεξουαλικό ταίριασμα...

Η αλήθεια είναι η η σύγχρονη ζωή δεν είναι εύκολη στο ερωτικό πεδίο. Ένα ολόκληρο “μοντέλο σχετισμού”, που βασιζόταν πάνω στις συμβάσεις και τις παραδοχές της απροσχημάτιστα φαλοκρατικής κοινωνίας, έχει καταρρεύσει - καινούργιο ακόμα δεν έχουμε βρει, και θα το ψάχνουμε μάλλον για πολύ καιρό. Μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες (και στον μη αναπτυγμένο κόσμο ακόμα), ο γάμος υπαγορευόταν αποκλειστικά από κοινωνικές και οικονομικές επιθυμίες και επιταγές, η σεξουαλική ζωή πριν από αυτόν ήταν ανύπαρκτη για τους περισσότερους, η γυναίκα αντάλασσε την προστασία της με αιώνια πίστη και υποταγή.

Με τη σεξουαλική απελευθέρωση, από τη δεκαετία του ’60 και μετά, η γυναίκα χειραφετήθηκε, οι σεξουαλικές σχέσεις απενοχοποιήθηκαν - και τα πράγματα έγιναν (ραγδαία) πιο περίπλοκα, ειδικά για τη γυναίκα, που καλείται να υπηρετήσει πολλαπλούς ρόλους. Η κοινωνία παρέμεινε φαλλοκρατική, η γυναίκα καλείται να είναι αυτόνομη στη ζωή (όπως πρέπει), αλλά και να παραμένει αντικείμενο του πόθου - μόνο η διαφορά ανάμεσα στην κοκεταρία ενός άντρα και μιας γυναίκας στο σεξουαλικό παιχνίδι δείχνει πόσο ακόμα τα πράγματα είναι (και ίσως θα παραμείνουν) “άνισα”. Σήμερα πάντως, ολοένα και περισσότερο διαπιστώνουμε πόσο ταυτόχρονα η ανθρώπινη φύση έχει ανάγκη και από ελευθερία και από την ασφάλεια της δέσμευσης - και από την τόνωση του καινούργιου φλερτ και από την τρυφεράδα της “αγκαλίτσας”.

Αν λοιπόν το “παραμύθι με τον πρίγκηπα (ή την πριγκήπισσα)” είχε κάποτε ένα συγκεκριμένο σενάριο ζωής, σήμερα που οι σχέσεις είναι (ευτυχώς) πιο ελεύθερες, η αίσθηση του ανικανοποίητου μπορεί να διατρέχει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μας. Κι όπως καταγράφει η “Απουσία του Έρωτα”, η μοναξιά, η αδυναμία επικοινωνίας, οι μεγάλες προσδοκίες, η εσαεί αναμονή του ιδανικού συντρόφου έρχονται να “τυραννήσουν” τους περισσότερους - ή τέλος πάντων αυτούς που δεν έχουν την τύχη να βρουν ένα ταίριασμα πολύ αρμονικό και να ευτηχήσουν μαζί του, στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους.

Πολλές φορές, ο σύγχρονος άνθρωπος (με μια τάση αυτό να είναι πιο συχνό στις γυναίκες), δεν μπορεί ακόμα να δει την ερωτική επαφή ως αυτοσκοπό, να την απολαύσει στο μέτρο του δυνατού (ταιριάσματος) κάθε σχέσης και να μην προσδοκά “τον καβαλάρη με το άσπρο άλογο”, ώστε να απολαύσει το ερωτικό πάθος (άλλωστε, να μην ξεχνάμε και την αρχική έννοια της λέξης, που σημαίνει “πάθημα”). Και κυρίως, είναι δύσκολο και απογοητευτικό, να φοράμε κάθε τόσο (λες και μπορούμε να ερωτευτούμε δεκάδες φορές στη ζωή μας), το “κοστουμάκι” των δικών μας προσδοκιών και προδιαγραφών στον άλλο, παραμυθιάζοντας στην ουσία τον εαυτό μας και απαιτώντας αυτό που εμείς “προδιαγράψαμε”, αντί να εκτιμάμε κάθε μοναδική σχέση ξεχωριστά.

Αν λοιπόν, με τη βοήθεια της λογοτεχνίας και της τέχνης γενικότερα, νοερά καταφεύγουμε μονίμως στο εξιδανικευμένο, η “απουσία του έρωτα” από τη σύγχρονη ζωή καλεί σε μια διαφορετική ίσως και πιο ισορροπημένη αντιμετώπιση - αυτή της αποστασιοποίησης (που ίσως δεν αρέσει σε πολλούς ως έννοια). Ή καλύτερα, αυτή της “διαρκούς παρουσίας του έρωτα” στη ζωή μας.

Γιατί ο έρωτας δεν είναι μόνο μια δυαδική υπόθεση, είναι υπό μια έννοια μια κατάσταση προσωπική, μια κατάσταση υψηλής ενέργειας και αγάπης για τη ζωή. Αν φυσικά έχει και “αντικείμενο του πόθου”, ακόμα καλύτερα. Ακόμα όμως και το πιο ανεπαίσθητο φλερτ ή το μικρότερο κοπλιμέντο, που δεν έχει σκοπό, παρά μόνο να τονώσει την αυτοπεποίθηση κάποιου που μας αρέσει ή να αποτελέσει μια προσφορά καλού συναισθήματος προς τον άλλον, είναι σημαντικό. Κι ακόμα πιο σημαντικό είναι να μπορούμε να εκτιμήσουμε και να προάγουμε τον ερωτισμό μας, να βιώσουμε κάθε προσφερόμενη σχέση ως αυτόνομη και ταυτόχρονα έντιμη πρόταση επιλογής πλευρών ταιριάσματος, χωρίς να ζούμε με τη μαξιμαλιστική προσδοκία ενός ρομαντικού και ισόβιου “coup de foudre” - που ίσως δεν έρθει ποτέ, ακόμα περισσότερο αν δεν είμαστε εμείς στην υψηλή ετοιμότητα να το βιώσουμε.

Κι αυτή η “υψηλή ετοιμότητα” υπάρχει μόνο αν είμαστε ερωτευμένοι με τη ζωή. Επιζητώντας πάντα την αυτοβελτίωση και αντιμετωπίζοντας τους ανθρώπους με τρυφερότητα και διάθεση προσφοράς, που άλλωστε είναι η λέξη-κλειδί για την ερωτική επαφή. Τότε η ζωή μπορεί να μας κάνει τη χάρη, να μας το ανταποδώσει...









Η φωτό είναι από το www.board. ogame.org και το εξώφυλλο από το www.amazon.com

Το post συνοδεύεται από την εξαιρετική διασκευή ενός από τα πιο ερωτικά τραγούδια των Cure, του Lovesong, από τη Βρετανίδα Adele. Προσέξτε την παραγωγή, με τα keyoboards σε ήχο οργάνου, την unplugged κιθάρα, τα βιολιά και τα drums να παίζονται στο rim, που φτιάχνουν την "τέλεια" ακουστική ποπ...

Οι Ρυθμιστές και η δύναμη Coriolis*

Το εύρημα της ταινίας "Οι Ρυθμιστές", που βασίζεται στο μυθιστόρημα του Philip K. Dick δεν είναι ούτε οι χαρακτήρες των πρωταγωνιστών (ένας άχαρος πολιτικός - ασφαλιστής στο βιβλίο - και μια ακόμη πιο άχαρη χορεύτρια), ούτε η σεναριακή (απο)κλιμάκωση με τη δύναμη της αγάπης να θριαμβεύει, ούτε το κάστινγκ (άλλη μια ταινία, μετά το “Μαύρο Κύκνο”, που προσπαθεί να πείσει οτι ένα τόσο αγύμναστο και “λάθος” σώμα μπορεί να υποδυθεί πειστικά τη χορεύτρια).


Η ίδια η σύλληψη του έργου είναι που μετράει, παρά τα “θεολογικά” κενά και τις φιλοσοφικές αδυναμίες: Αγγίζει το κυρίαρχο (και φυσικά αναπάντητο) ερώτημα στην υπαρξιακή αναζήτηση του ανθρώπου. Αυτά που ζούμε, είναι όλα αποτέλεσμα ενός μηχανισμού ή μιας εντελώς random διαδικασίας; Υπάρχει κανενός είδους πεπρωμένο, έστω και αναθεωρούμενο ή ρυθμιζόμενο; Αυτοί που συναντάμε στη ζωή είναι εντελώς αποτέλεσμα της τύχης (την οποία ουδόλως αρνείται ο συγγραφέας), δηλαδή συνιστώσα μυριάδων φυσικών φαινομένων και ελεύθερης βούλησης ζωντανών πλασμάτων ή μήπως υπάρχει κάποιου είδους “κάρμα”; Πέρα από την προφανή συνάρτηση των επιλογών μας, γιατί γνωριστήκαμε με αυτόν ή τον άλλον;

Οι αγωνίες και η απογοήτευση του συγγραφέα για την πορεία της ανθρωπότητας, στο πρώτο μισό του εικοστού αιώνα (πόλεμοι, κραχ, ολοκληρωτισμός, φυλετικό και πυρηνικό ολοκαύτωμα), έχουν τις αναλογίες τους και στην αρχή του 21ου αιώνα. Η δική μας κρίση είναι σαφώς διαφορετική (και πιο ήπια), η παγκοσμιοποίηση όμως και η απειλή της οικολογικής καταστροφής του πλανήτη θέτει τα προβλήματα σε άλλη βάση. Ήδη, το ντόμινο των εξεγέρσεων στον αραβικό κόσμο και η λυσσαλέα αντίδραση του αιμοσταγούς Καντάφι επαναφέρει στο προσκήνιο το κυρίαρχο πολιτικό ερώτημα του αιώνα που μόλις άρχισε: “Εθνική κυριαρχία ή ανθρώπινα δικαίωματα”; Να αφήσουμε τους λαούς “να τα βρούνε μόνοι τους”, όπως ακούως μετ’ επιτάσεως από αυτούς που αντιτίθενται γενικώς στις στρατιωτικές επεμβάσεις, με κόστος τη σφαγή χιλιάδων ανθρώπων; Ή μήπως η στρατιωτική παρέμβαση της οργανωμένης διεθνούς κοινότητας, θα φέρει χειρότερα δεινά και επιπλοκές; Εγώ πάντως αν ήμουν πολίτης μιας χώρας που αποζητάει την ελευθερία από έναν στυγνό δικτάτορα, θα αναζητούσα οτιδήποτε μπορεί να ανακόψει τη βία του (υπογράψτε για να πιεστεί ο ΟΗΕ να επιβάλει στον Καντάφι ζώνη απαγόρευσης πτήσεων εδώ)...

Σε πολιτικό επίπεδο, οι δικοί μας “Ρυθμιστές” είναι οι (καθόλου καλοπροαίρετες και “αγγελικές”) αγορές, οι Ευρωπαίοι, το ΔΝΤ, θα πουν πολλοί. Αναπόφευκτες οι αναλογίες - είναι αυτοί που προσπαθούν “να μας επαναφέρουν στον ίσιο δρόμο”. Άρα, όπως καταδεικνύει και η ταινία, η αντίσταση με βάση τις αρχές του καθενός, είναι επιβεβλημένη - και τελικά θα θριαμβεύσει. Ιδιαίτερα μάλιστα, όταν η Μέρκελ βαδίζει με βάση τις δικές της προεκλογικές προτεραιότητες, τα συμφέροντα (μικρά ή μεγάλα) προσπαθούν να πάρουν το δικό τους μερίδιο από την πίτα στην παγκόσμια οικονομική ζούγκλα, ο δυτικός κόσμος αρνείται να αλλάξει το παγκόσμιο οικονομικό μοντέλο και να βάλει φραγή σε στημένα παιχνίδια και κερδοσκοπικές υποβαθμίσεις.

Είναι προφανές οτι το καπιταλιστικό μοντέλο δημοκρατίας χωλαίνει στην εξυπηρέτηση των συμφερόντων εκατομυρίων ανθρώπων. Αλλά από την άλλη, το χειρότερο που έχουμε να κάνουμε είναι να αποδομούμε τη δημοκρατία, αντί να την ενισχύουμε. Κανένα μοντέλο και κανένα πολίτευμα χωρίς ελευθερία λόγου, αλλά ταυτόχρονα και χωρίς τα κίνητρα της ελεύθερης (και όχι ασύδοτης) αγοράς, της επιβράβευσης της προσπάθειας και του προσωπικού κέρδους, δεν μπορεί να σταθεί - και να μας οδηγήσει πιο μπροστά. H Ευρώπη πρέπει να είναι ο καταλύτης προς αυτή την κατεύθυνση.

Στην Ελλάδα, όσες αναλύσεις και να κάνουμε στην παγκόσμια οικονομική συγκυρία και στην κατεύθυνση που πρέπει να πάρουμε, αν δεν θέσουμε σωστά το δικό μας πρόβλημα, δεν θα καταλήξουμε σε σωστό συμπέρασμα. Αν δεν απαλλαγούμε από εύκολους αφορισμούς και “αντιμνημονιακούς” μύθους, αν δεν εντοπίσουμε την κρίση μας όχι στην παγκόσμια οικονομική κρίση που επηρεάζει π.χ. και την Ιρλανδία, αλλά στη δική μας παραγωγική αδυναμία (μετά μεταπολιτευτική διολίσθηση δεκαετιών), αν δεν κινηθούμε ριζικά προς την αυτογνωσία και την αυτοβελτίωση - τότε θα κάνουμε μόνο μπαλώματα. Κι έχουμε τον κίνδυνο, να περάσει η “έξω” κρίση - κι εμείς να μείνουμε βαλτωμένοι για πάντα.


Κινούμαστε σταθερά σε τροχια ανωριμότητας: Συζητώντας “ποιού το μέρος πρέπει να πάρουμε”, ανάμεσα στον αχαρακτήριστο αστυνομικό που επέδραμε εναντίον διαδηλωτών με το δίκυκλο του και την καφρίλα του “Σκοτώστε τον, σκοτώστε τον”, που υλοποιήθηκε με μια μολότοφ, που λίγο έλειψε να τον κάψει ολοκληρωτικά στο πρόσωπο. Ενώ, αντι να καλλιεργούμε το μίσος, θα έπρεπε να απαιτούμε την “ολοκληρωτική” δράση της πολιτείας: Πλήρη περίθαλψη του αστυνομικού και στη συνέχεια παραδειγματική απόταξη, με εξάντληση της προβλεπόμενης αυστηρότητας - και αν προβλέπονται, εξοντωτικά διοικητικά μέτρα ή πρόστιμα, ακριβώς για να κοπεί ο βήχας όσων εκθέτουν με αυτό τον τρόπο την οργανωμένη κοινωνία. Και ταυτόχρονα, καταδίκη και εντοπισμό/συλληψη του αυτουργού της χουλιγκανικής απόπειρας. Ποιά είναι η προσπάθεια που γίνεται για ολοένα πιο δημοκρατική και εκπαιδευμένη αστυνομία, αντί για μια ολοένα και πιο αδέξια και φασίζουσα;

Ανάμεσα σε μια εθνικιστική, λαϊκή και ακραία δεξιά και μια όλο και πιο παρωχημένη και επιζήμια αριστερά, κινούμαστε στη διελκυστίνδα του “αν θα πρέπει να στενοχωριόμαστε για τους δύο αστυνομικούς της ΔΙΑΣ”, λες και έχει νόημα να παίρνουμε θέσεις οπαδών, υπέρ ή κατά της σημαίας και των υπερασπιστών της - και όχι να εξετάζουμε κατά περίπτωση την κάθε υπόθεση. Ποιά κοινωνική σκοπιμότητα εξυπηρετεί η αντιδιαστολή της νομιμότητας (και των εκφραστών της) και της “ανυπακοής”, σε οποιοδήποτε πεδίο - ωσάν να είμαστε μια κοινωνία “αδικημένων ινδιάνων”;

Φοβούμαστε την κοινωνική αναταραχή, αλλά δεν μπορούμε να δώσουμε λύση στη θρυαλλίδα που λέγεται “απεργία πείνας μεταναστών”. Αντί να προσπαθούμε να αποτρέψουμε την ακραία θέση ενός (σεβαστού) αγώνα αυτοθυσίας μέχρι τελικής πτώσεως, αναλωνόμαστε σε ενδοκυβερνητικούς καυγάδες. Και αντί από τη μια να αντιλαμβανόμαστε οτι καμία απεργία δεν μπορεί να ρίχνει το φταίξιμο σε αυτόν που δεν ικανοποιεί τα αιτήματα της και να κατανοήσουμε οτι καμία γενικευμένη λύση αυτόματης νομιμοποίησης δεν μπορεί να γίνεται δεκτή, από την άλλη αρνούμαστε να ακολουθήσουμε τις εκτονωτικές προτάσεις φορέων, όπως η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, που αν μη τι άλλο διακρίνονται για την ευαισθησία τους και για τη γνώση του προβλήματος. Η ελληνική πολιτεία είναι συστηματικά απράδεκτη στο θέμα της χορήγησης ασύλου - και αυτό πρέπει να αλλάξει άμεσα και συνολικά, όχι να γίνει ρύθμιση για κάποιους μετανάστες που πιέζουν με τη ζωή τους. Αυτό το τόσο παγωμένο βράδυ, κανείς δεν θα έπρεπε να αφήνεται να κοιμάται σε σκηνές - πόσο μάλλον αν είναι απεργός πείνας. Εντελώς ανθρωπιστικά - ακόμα και με το ζόρι.

Δεν έχουμε λύσει βασικά προβλήματα διαλόγου στο κοινωνικό πεδίο - και αντίθετα, η κρίση ενισχύει τις ακραίες αντιλήψεις, τις εξάρσεις του λαϊκισμού και το μίσος. Ο πολιτικός κόσμος απομονώνεται όλο και πιο πολύ, προσπαθώντας να προστατέψει τη δημοκρατία στα φανερά και τα κεκτημένα του στα κρυφά. Το παλιό αντιστέκεται λυσσαλέα και πολλοί σιωπούν, ίσως γιατι οι μέρες που έρχονται είναι πολύ δύσκολες - και καλύτερα να μη φαίνεσαι και να μη μιλάς. Για πρώτη φορά, την τελευταία εβδομάδα, φάνηκε να κάμπτονται και οι πιο αισιόδοξοι. Θα τα καταφέρουμε;

Κοιτάω το νερό που κυλάει στη μπανιέρα. Η υπόθεση είναι στα χέρια της κοινωνίας. Και σε μεγάλο βαθμό, σε αυτούς που επροσωπούν μια μετριοπαθή, προοδευτική ιδεολογία - πέρα από τα άκρα. Είναι όμως και στα χέρια της εκτελεστικής εξουσίας. Κι αν κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει αυτή την κυβέρνηση οτι δεν εργάζεται εκατονταπλάσια από την προηγούμενη (από τις 7 Μαρτίου του 2004 μέχρι το 2009 έγιναν ελάχιστα υπουργικά συμβούλια), από την άλλη κανείς δεν μπορεί να μην εντοπίσει λάθος επιλογές και ασυγχώρητη αδράνεια, δεδομένων των περιστάσεων.

Όχι γιατί αυτή η δουλειά δεν θα αρκούσε την εποχή της φούσκας. Αλλά γιατί, σήμερα, οι περιστάσεις δεν επιτρέπουν παρά φρενήρεις ρυθμούς και άψογα αντανακλαστικά - να γίνουν επιτέλους οι υπερβάσεις, χωρίς κανέναν παλαιοκομματικό συντελεστή. Η Ελλάδα ανακάλυψε, μετά από 30 χρόνια, οτι η ζωή προχωράει, οτι η γη συνεχίζει και γυρίζει, ακόμα κι όταν η ίδια κοιμάται. Και οτι η δίνη που σχηματίζεται στη μπανιέρα μπορεί να μας ρουφήξει όλους, αν δεν βρούμε γρήγορα τη δική μας αυτορρύθμιση, την τάπα...



*The Coriolis Effect.


Update: Δυστυχώς, ήταν θέμα χρόνου να συμβεί και εδώ, αυτό που "προέβλεπε" το σενάριο του "Biutiful".








Η φωτό είναι από το www.esquire.com, το σκίτσο του Ανδρέα Πετρουλάκη από το www.kathimerini.gr και το εξώφυλλο από το http://m.billboard.com

Το post συνοδεύεται από το "Assise Au Dessus De L' Europe" της Γαλλίδας Jil Caplan.

Ο "άγιος" αναπτήρας...

H πόλη μου φαίνεται βαριά, όταν είναι άδεια. Ίσως γιατί πάνε πολλά καλοκαίρια από τότε που δούλευα Αύγουστο, ίσως γιατί έχω χρόνια να κάτσω στην κοίτη της το Πάσχα - ίσως γιατί τη χαίρομαι πιο πολύ από άλλους, που τους παιδεύει;

Ίσως γιατί επιβάλλεται ο λόγος για τον οποίο είναι άδεια. Η άνοιξη είναι πολύ πιο ωραία εκεί που η φύση είναι πιο ισχυρή, το παπαδαριό είναι πολύ πιο καταθλιπτικό εκεί που αφήνεται ελεύθερο να καταλάβει όλο το χώρο. Είτε πρόκειται για μια ισλαμική χώρα, είτε πρόκειται για τον "μουτζαχεντίν" παπά της πλατείας Κουμουνδούρου, που ενισχύει με μεγάφωνα την τόσο κακόφωνα εκτελεσμένη ψαλμωδία (επιμένω οτι η άσκηση εξουσίας θα ήταν πολύ πιο ανθρώπινη, αν άκουγε καλύτερες μουσικές), για να προσελκύσει, λέει, κανένα μετανάστη (!)...


Δεν με πειράζει το πένθος. Όταν δούλευα στο ραδιόφωνο, με ενοχλούσε, τώρα πια όχι, το αγνοώ παντελώς. Ίσα-ισα, που ο επιτάφιος (και η μουσική του επένδυση) είναι ότι πιο αισθητικό έχει να επιδείξει, νομίζω, η κατά τα άλλα αφόρητα κιτς ορθοδοξία μας. Πρόσφατα ήμουν σε μια κηδεία και ακριβώς αυτή τη κουβέντα είχα. Σε ένα, από φυσικής πλευρά, πολύ ωραίο τοπίο, στη Καισαριανή, το θέαμα των ορθόδοξων τάφων, με τις καθόλου απέριττες μορφές και σχήματα, τα καντηλάκια, τα πλαστικά λουλουδάκια, και όλη την Άρτα και τα Γιάννενα, ήταν ανυπέρβλητα προσβλητικό στο μάτι. Οποιουδήποτε άλλου (γνωστού) δόγματος τα νεκροταφεία έχω δει, είτε είναι ιουδαϊκά, είτε είναι μουσουλμανικά, είτε είναι δυτικών χριστιανικών δογμάτων, είναι πιο αισθητικά. Κάπως αισθάνεσαι οτι σέβονται περισσότερο το νεκρό - εδώ από το εμπόριο του άθλιου καφενείου με τον μαζικό καφέ και το δήθεν κονιάκ που δεν πίνονται, μέχρι τις παραστάσεις που δίνονται από τους αλαλάζοντες συγγενείς (πού να δεις τι έγινε στον Κουν, μου είπε ένας φίλος ηθοποιός, μέσα στο τάφο μπήκαν, σκίζοντας τα ρούχα τους) και τον δημοσιουπαλληλικό κυνισμό των παπάδων, ο σεβασμός και το μέτρο απουσιάζουν. Δεν ξέρω, ίσως σε άλλες χώρες, του τρίτου κόσμου, τα πράγματα είναι χειρότερα...

Θέλω να ξεκαθαρίσω εξ αρχής οτι σέβομαι απολύτως την διάθεση του καθενός να λατρέψει το Θεό της αρεσκείας του - φτάνει να μη μου το πουλάει ως υποχρεωτικό, καταναγκαστικό έργο. Μάλιστα, σε θεολογικό επίπεδο, κάποιος που θα συζητούσε μαζί μου, θα διαπίστωνε ίσως οτι δεν είμαι καθόλου όσο άθεος θα νόμιζε - στέκομαι με δέος απέναντι στον άγνωστο μηχανισμό του σύμπαντος, που συνοψίζει οτιδήποτε αναφέρεται ως “θεϊκό” στο μυαλό μου. Πιθανώς θα ανακάλυπτε οτι είμαι άθρησκος, με την έννοια της άρνησης της μαζικοποιημένης θρησκευτικής “discipline” και την αποδοχή ενός προσωπικού φιλοσοφικού δρόμου, που μπορεί να έχει πολλούς δασκάλους, αλλά μόνο ένα προσωπικό μονοπάτι. Μονοπάτι, που εκτός από προσωπικό δεδομένο που φυλάσσεται μυστικό, μπορεί και να το μοιραστεί κανείς, αλλά όχι να το χρησιμοποιήσει για τη δημιουργία υπηκόων ή ακολούθων. Είμαι ανοιχτός μάλιστα στο να ακούσω οποιαδήποτε θεώρηση δεν εκφέρεται με το φανατισμό του “μοναδικού ορθού δρόμου” - κάτι που οποιοσδήποτε πλησιάζει λίγο τη σοφία, ακόμα κι υπηρετεί μια θρησκεία, παραδέχεται οτι αυτός ακυρώνεται από την πολλαπλότητα της προσωπικής αναζήτησης του καθενός.

Θεωρώ μάλιστα οτι η διδασκαλία του Ιησού θα πρέπει να ήταν (γιατί δεν είμαι καθόλου σίγουρος για την σωστή απόδοση της από τους πολύ χαμηλότερου επιπέδου μαθητές του, όσο κι αν αγιοποιήθηκαν μετά) ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα - και πάντως σίγουρα πρωτοποριακή για την εποχή του. Αν υιοθετήσει κανείς το κριτήριο της αντοχής στο χρόνο, ο τύπος χαρακτήρισε τα επόμενα δύο χιλιάδες χρόνια της ανθρωπότητας - ουδείς το έχει καταφέρει αυτό (ούτε καν οι Beatles), άρα το αστέρι του το είχε και μάλιστα ιδιαίτερα λαμπερό.

Δεν αμφισβητώ καθόλου την ιστορική ύπαρξη του Ιησού - τη θεϊκή του υπόσταση, με την έννοια που της δίνει (η κάθε) θρησκεία, μου είναι πολύ εύκολο να αμφισβητήσω. Η μόνη εξήγηση που ταιριάζει σε αυτό που πάντα σκεφτόμουν, είναι αυτή που δίνει ο Γάλλος δημοσιογράφος και συγγραφέας Gerald Messadier, στο εξαιρετικό του βιβλίο “Ο Άνθρωπος που Έγινε Θεός” - το προτείνω ανεπιφύλακτα.

Ο Ιησούς, για τη δική μου αντίληψη, ήταν ένας ιδιαίτερα ευαίσθητος και εξελιγμένος άνθρωπος, αυτό που οι ανατολικές θρησκείες ονομάζουν “realised”- πιο ολοκληρωμένος “μεταφυσικά”, με την έννοια οτι έχει μια μεγαλύτερη αντίληψη των άγνωστων μηχανισμών της φύσης. Μπορεί να είχε όλα όσα περιγράφει ο Μessadier (ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα η “κρυφή” από την ιστορία θητεία του με τους Εσσαίους), ενοράσεις, υπερβατικές εμπειρίες και λοιπά - σε κάθε περίπτωση όμως ήταν ένας εξαιρετικά ξεχωριστός άνθρωπος - είτε εξαφανίστηκε μετά τη σταύρωση του, όπως λέει ο Messadier, είτε επρόκειτο περί διδύμων, όπως ισχυρίζεται μια νέα “θεωρία”...

Όχι δεν πιστεύω σε καμία ανάσταση - όλα είναι συμβολικά. Κι ας λέω από συνήθεια (και αμηχανία) την ευχή. Αυτή ακριβώς η ενσωμάτωση μιας πίστης (που δεν πιστεύουμε) μέσα στην καθημερινότητα, είναι που με ενοχλεί. Ο γάμος που γίνεται θρησκευτικός, ασυνείδητα. Η ευχή και η αναίτια επίσκεψη στην εκκλησία (άλλο η επίσκεψη από την πλευρά θαυμασμού ενός καλλιτεχνικού μνημείου). Η δήθεν αθώα άγνοια της έννοιας του δικαιώματος (και των διακρίσεων που μπορεί να επιφέρει η δημοσιοποίηση ενός προσωπικού φιλοσοφικού δεδομένου που εφάπτεται της καταγωγής και των φυλετικών χαρακτηριστικών), όταν ζητείται η αναγραφή του θρησκεύματος στην αστυνομική ταυτότητα. Οι ευχές και οι γιορτές μιας “επικρατούσας θρησκείας”. Δεν ξέρω αν είναι πλάκα η άρνηση του υπαλλήλου να λάβει το δώρο Χριστουγέννων και Πάσχα, αλλά αν με ρωτάτε, αυτή είναι η έντιμη στάση: Να απαιτείς το διαχωρισμό - το δώρο απλώς συμπίπτει με αργίες και δίνεται τότε (όπως το επίδομα αδείας) ή είναι λόγω θρησκευτικής εορτής;

Δεν θα σταματήσω να ενοχλούμαι από μια θρησκεία που έχει γίνει νταβατζήδικα “καπέλο”, σε όσους δεν την ακολουθούν πραγματικά. Δεν θα σταματήσω να ενοχλούμαι από την μισθοδοσία χιλιάδων ιερέων (που κανείς μάλλον δεν ξέρει ακριβώς πόσοι είναι σε ένα ήδη προβληματικό και διογκωμένο δημόσιο), από το κράτος - και μάλιστα από την αυθαίρετη μονιμοποίηση τους, με την χειροτόνηση από έναν μητροπολίτη. Είμαι της άποψης οτι η εκκλησία (συμπεριλαμβανομένων και των μονών, πατριαρχείων, εξαρχείων κλπ. που έχουν και το μεγαλύτερο μερίδιο) ή θα παραδώσει όλη της την περιουσία στο κράτος και θα μισθοδοτείται από αυτό (εφόσον προβλεφθεί η υπηρεσία και για τους πιστούς των άλλων δογμάτων, αφού συμφωνήσουμε πλειοψηφικά όλοι οι πολίτες) ή θα πρέπει να είναι παντελώς αυτόνομη - και να μισθοδοτεί τους υπαλλήλους της, από την αξιοποίηση της περιουσίας της.

Δεν θα σταματήσω να ενοχλούμαι από την απίστευτη φοροδιαφυγή του παγκαριού, που δίνει ευκαιρία σε μητροπολίτες όπως ο πρώην Αττικής, να πλουτίζουν. Και καλά το παγκάρι, είναι αυτόβουλη προσφορά, ας πούμε σαν το pourboire. Αυτό που είναι απολύτως απαράδεκτο είναι η ταρίφα για τα “μυστήρια” και η πλήρης απουσία και άρνηση απόδειξης, χειρότερα και από τους νταβατζήδες νονούς της νύχτας, που στήνουν τα κυκλώματα των παρκαδόρων - και σου ζητάνε και συγκεκριμένο ποσό! Γι αυτό και - όσο και να συμπαθώ το χαμηλό προφίλ του Ιερώνυμου - δεν μπορώ να δεχτώ καμία φωνή που αντιτίθεται στη φορολόγηση στης εκκλησίας, ακόμα κι αν αυτή φαίνεται - σε κάποιες περιπτώσεις - “άδικη”, ενώ μάλλον δεν είναι καθόλου... Όσο δε για τις υποκριτικές φωνές “περί περιορισμού του φιλανθρωπικού έργου της εκκλησίας”, τις κατατάσσω στην απανταχού φυόμενη κουτοπονηριά μας - εδώ σε επίπεδο διδακτορικού...

Γι αυτό και δεν μπορώ να δεχτώ την παρουσία της εκκλησίας, σε κάθε κρατική εορτή ή τελετή (πολλές από τις οποίες πρέπει να εκλείψουν, όχι μόνο για οικονομικούς λόγους, αλλά και για αισθητικούς, καθώς συμπυκνώνουν το τρίπτυχο παπάδες/στρατός-αστυνομία/πολιτικοί που βαριούνται θανάσιμα) ή ακόμα χειρότερα στη λειτουργία της νομοθετικής, εκτελεστικής και δικαστικής εξουσίας - με τα διάφορα εικονίσματα, τον θρησκευτικό όρκο και τους αγιασμούς. Πρόσφατα, πήρα το θάρρος, για πρώτη φορά και ζήτησα σε δικαστήριο να ορκιστώ στην τιμή και την υπόληψη. Σκεφτείτε: Εγώ άργησα τόσο πολύ, που έχω αυτές τις απόψεις - και ήμουν και μάρτυρας σε μια εκδίκαση μισθωμάτων. Ο φοβισμένος παράγοντας μιας ποινικής δίκης θα το κάνει πιστεύετε ελεύθερα ή θα λουφάξει στο ευαγγέλιο, μπροστά στο φόβο να εκνευρίσει έναν θεούσο/α, που ενδεχομένως θα κάθεται στην έδρα;

Δεν θα σταματήσω λοιπόν να σκέφτομαι, οτι είναι ρεζίλι για μια χώρα που παριστάνει την ευρωπαϊκή, να ναυλώνει αεροσκάφος για να φέρει το φως του “αγίου αναπτήρα”, από μια σπηλιά όπου έχουν “σφαχτεί” κυριολεκτικά στο ξύλο κάτι γραφικοί και φανατικοί παπάδες - με την υπερηφάνεια μάλιστα να ξεχειλίζει στους ελληνορθόδοξους, οτι έχουν καταφέρει να διατηρήσουν την πρωτοκαθεδρία. Και που βγαίνουν αμέσως μετά, με το διονυσιασμό του τριτοκοσμικού φανατικού να επιδείξουν το “θαύμα” τους, χωρίς καμία ευλάβεια ή εσωτερικότητα - η γλώσσα του σώματος λέει πολλά.

Κι αυτό που θα περίμενα (θα απαιτούσα είναι η σωστή λέξη), από μια προοδευτική κυβέρνηση, είναι να κάνει τη ρήξη και να στείλει το λογαριασμό στην εκκλησία - να την διευκολύνει μάλιστα κιόλας, παρέχοντας μέσα, για να υπηρετήσει το δόγμα της. Αλλά χωρίς κόστος (σε εποχές λιτότητας), υφυπουργό Εξωτερικών και “τιμές αρχηγού κράτους”.

Κάποτε, όπως και η διάχυτη κουτοπονηριά, κι αυτό πρέπει να τελειώσει. Αλλά τι λέω, έχουμε τώρα την πολυτέλεια να τα βάζουμε με την κοινωνική υποκρισία και την καθυστέρηση του (αναρωτιέμαι αν θα μπορούσε να μετρηθεί) 40, 50, 60 ή 70%; Μόνο που με τούτα και με κείνα, ποτέ δεν θα την έχουμε - την “πολυτέλεια”...






Η γελοιογραφία του Ανδρέα Πετρουλάκη είναι δανεική (ως συνήθως) από το blog του John Black και τα εξώφυλλα είναι από τα www.livanis.gr και www.amazon.com

To post συνοδεύεται από το "Jesus To A Child" του Βρετανού, ελληνοκυπριακής καταγωγής, George Michael, στο ωριμότερο - κατά την άποψη μου - άλμπουμ της καριέρας του.

Ο δρόμος

Άλλες φορές λέω οτι έχω ζήσει αρκετά - και με τις δύο έννοιες του επιρρήματος. Τι άλλο μπορεί να έρθει, που θα με εντυπωσιάσει, που θα με συναρπάσει; Από δω και πέρα, όλα είναι συντήρηση...

Κι άλλες φορές λέω, είσαι τρελλός, δεν έχεις ζήσει τίποτε ακόμα - όλα είναι στην αρχή. Και παρά τη φθορά, σε περιμένουν απίστευτες εκπλήξεις. Ύστερα, ποιό είναι το επίτευγμα σου, τι έχεις αφήσει πίσω σου, ποιά δομή έχεις αλλάξει, πόσους ανθρώπους παρέσυρες στην υπέρβαση, τι είναι το λιθαράκι που εσύ θα βάλεις στην εξέλιξη του δίπλα σου;


Κυριακή απόγευμα, μια μαγική στιγμή, μετά από ένα 48ωρο βουτηγμένο στους δίσκους μιας ζωής - και τη σκόνη: Η ζωή περνάει πολύ γρήγορα, είτε εκπληρώσεις τα όνειρα σου, είτε όχι. Στην πρώτη περίπτωση νομίζεις οτι το πάρτυ μόλις άρχισε και θα κρατήσει για πάντα - στη δεύτερη οτι δεν έχει αρχίσει ακόμα.

Στη yoga, σκοπός είναι να καταφέρεις να αδειάσεις τελείως το μυαλό από σκέψεις, για ένα διάστημα. Πριν από αυτό, πρέπει να μάθεις να παρατηρείς τις σκέψεις σου - αυτά τα άτακτα “παιδιά”, που ξεφυτρώνουν σαν ραπανάκια. Κι όταν ξεχνάς τις σκέψεις σου, τι γίνεται;

Οι άνθρωποι που είναι γενικώς ήρεμοι, μοιάζουν σα να φοβούνται λιγότερο το θάνατο.

“Η ζωή είναι μικρή για να είναι θλιβερή”, έλεγε κάποτε το σύνθημα αυτού που κακώς ονομάστηκε “lisfestyle”, ενώ δεν ήταν παρά το πρόπλασμα για το απόλυτο “λαϊκό κουτσομπολιστάν”. “Η ζωή είναι μικρή για να είναι τόσο κενή” έπρεπε να λέει...

Δευτέρα βράδυ, η Meryl Streep, μετά από μια ακόμα βράβευση (στις Χρυσές Σφαίρες, για το “Julie and Julia” και όχι για το απολαυστικό “It’s Complicated”) ξεστομίζει την απαράμιλης ισορροπίας, σεμνότητας και εξυπνάδας φράση: “Στη μακριά μου καριέρα έχω ενσαρκώσει τόσες πολλές εξαιρετικές γυναίκες, που κάποιοι με συγχέουν με αυτές”. Chapeau!

Τρίτη βράδυ, κατά τη διάρκεια του κεντρικού δελτίου της ΝΕΤ, που φιλοξενεί την υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης, στην απευθείας σύνδεση με τον Προμαχώνα, οι αγρότες φωνάζουν το αμίμητο: “Γυναίκα υπουργός, αγρότης νηστικός”!

Και τότε συνειδητοποιείς πόση δουλειά έχει ακόμα το πράγμα...




Η φωτό είναι από το www.mediabistro.com και το εξώφυλλο από το www.amazon.com

To post συνοδεύεται από την πρόσφατη συνεργασία δύο "ιερών τεράτων" της κιθάρας, του Αμερικανού J.J. Cale και του Βρετανού Eric Clapton - προσέξτε τους στίχους...

"Aum Shanti"

Την ώρα που ανεβαίνουν οι στροφές και κοκκινίζει το πρόσωπο, σκέφτομαι αυτές τις δύο λέξεις, που πρόσφατα έμαθα τι σημαίνουν: “Ειρήνη, αληθινέ εαυτέ” - αν το λέω σωστά.


Ο διάλογος, δημόσιος ή ιδωτικός - η ικανότητα επικοινωνίας τελικά - είναι δύσκολος. Ο καθείς επιβάλλει την αλήθεια του, το εγώ - ακόμα και τη γελοιότητα του, που δεν αναγνωρίζει. Η γλώσα, ο Λόγος (με Λ κεφαλαίο) είναι εργαλείο πολύτιμο, που υποτάσσεται όμως στη “γλώσσα του σώματος”, την εσωτερική ανάγκη για έκφραση των συναισθημάτων και των συμπλεγμάτων.

Πάντα θαύμαζα, ενδομύχως, την αυτοκυριαρχία που έδειχναν να δίνουν οι ανατολίτικες τεχνικές. Είναι η γιόγκα μια μορφή θρησκείας; Όταν σου ζητούν να επαναλάβεις μια δόνηση, ένα “μάντρα”, δεν απευθύνεσαι σε ένα “Θεό”, έστω κι αν είναι ο “αληθινός εαυτός” ή το σύμπαν; Όχι, είναι μια τεχνική αυτοσυγκέντρωσης και “πνευματικής ανόρθωσης” σου απαντούν - και γιορτάζουν απολύτως χριστιανικά, τα Χριστούγεννα...

Πόσα δεν ξέρει όμως - και δεν μπορεί να εξηγήσει - το “δυτικό μυαλό” μας. Και πόσο λάθος, πόσο μακριά από τον ανθρωπισμό, είναι το μοντέλο των σχέσεων μας, ο καταναλωτικός τρόπος ζωής μας - πόσο αέναη η αναζήτηση μιας ζωής, ενός τρόπου, μιας “τελικής” μορφής...

Η ζωή δεν είναι πρόβα - φαίνεται να έχουμε μόνο μία. Κι αν την έχουμε περάσει αναζητώντας το καταληκτικό της πρόσωπο, είναι γιατί θα μείνουμε για πάντα ανικανοποίητοι και ανήσυχοι στην υπαρξιακή μας αναζήτηση.

Αυτές οι μέρες στο τέλος του χρόνου, που θεωρούνται η ευκαιρία για ανασκόπηση (κακώς, η άνοιξη θα ήταν μια πιο ενδιαφέρουσα “πρωτοχρονιά”), φέρουν το βάρος της αποτίμησης - και της “υποχρεωτικής” χαράς. Έχουν τη γλύκα τους - ίσως γιατί εδώ έχουμε τοποθετήσει τις ελπίδες μας για το καλύτερο: Περισσότερες επιτυχίες, περισσότερα λεφτά, λύση των προβλημάτων, μερικά βήματα πιο κοντά στην ευτυχία. Μεγάλο βάρος - συχνά η επιστροφή στην καθημερινότητα φέρνει ανακούφιση, αλλά και μια αίσθηση “κενού”...

“Αφιέρωσε έστω και μισή ώρα καθημερινά στον εαυτό σου - κάνε ότι θέλεις, διάβασε, προσευχήσου, μείνε σιωπηλός, συγκεντρώσου”, μου είχε πει κάποτε ένας γιατρός της ayurveda. Ίσως γιατί ήθελε να μου πει οτι η μόνη επαρκής αιτιολόγηση αυτού του μυστηριώδους ταξιδιού, που λέγεται ζωή, έχει ένα όνομα: Αυτοβελτίωση...




H φωτό είναι από το www.healthspablog.org και το εξώφυλλο από το www.amazon.com

Το post συνοδεύεται από την τέταρτη εκτέλεση του θέματος που έκανε παγκόσμια διάσημο τον Ιάπωνα συνθέτη Ryuichi Sakamoto, ο οποίος πρωταγωνιστούσε και στην ταινία "Merry Christmas Mr. Lawrence". Εκτός από το original soundtrack, έχει παρουσιάσει το ίδιο θέμα στα άλμπουμ του "1996", "Pure Moods III" και τώρα στο "Playing The Piano". Καλά Χριστούγεννα!

Το κάρμα της ζωής μας...

Δύο posts και μια κριτική, αμέσως μετά τη θέαση του “Slumdog Millionaire με έβαλαν σε σκέψεις.

Ο Νίκος Ξυδάκης βρίσκει (εύστοχα) ποιότητες ενός καταιγιστικού “ντοκιμαντέρ της παγκοσμιοποίησης” - με την αγχωτική και οξυδερκή κάμερα του σκηνοθέτη του “Trainspotting”, θα προσέθετα. Ο Δημήτρης Δανίκας πάλι, προσεγγίζοντας την ταινία με μαρξιστική-κοινωνιολογική αντίληψη, της καταλογίζει οτι η επιτυχία του πρωταγωνιστή με την “γκαντική” στάση περνάει υποσυνείδητα προς το τρίτο κόσμο το μήνυμα της υποταγής. Διαφωνώ, αλλά συμφωνώ οτι η ταινία ρέπει προς ένα (γλυκερό φυσικά) “Bollywood/Hollywood”, γαρνίροντας το love story με (τύπου bhangra;) χορευτικά. Και πάντως δεν μου "γέμισε" το μάτι για 8 όσκαρ, μεταξύ των οποίων και το "καλύτερης ταινίας"...


Ωστόσο, η προβληματική του old boy πήγε το πράγμα πάρα πέρα – στη θεμελιώδη ίσως διαφορά αντίληψης μεταξύ δυτικού και ανατολικού (ασιατικού και ειδικότερα ινδικού) πολιτισμού: Πώς τα πέτυχε όλα αυτά ο “καταραμένος” ορφανός μπόμπιρας της παραγκούπολης; Με την τύχη και τις συγκυρίες (παρέα με τις αποφάσεις και την επιμονή) ή με κάτι που λέγεται “μοίρα”;

Η ταινία υιοθετεί φυσικά το δεύτερο - “ήταν γραμμένο” λέει στο τέλος. Το “κάρμα” θα έλεγε σχεδόν οποιοσδήποτε συμπατριώτης του. Αυτή η περίεργη έννοια, που δεν ξέρω πόσο διαφέρει από τη δική μας έννοια “τύχη”. Γιατί κι εμείς στη γλώσσα μας, όταν λέμε “το παιδί έχει τύχη”, δεν ξέρουμε αν εννοούμε οτι τον ευνοούν “random” συμπτώσεις ή οτι “έχει το καλότυχο (benevolent;) αστέρι”.


(Παρένθεση: Έχω παίξει σ' αυτό το παιχνίδι - για φιλανθρωπικό σκοπό - όταν το παρουσίαζε στην Ελλάδα ο Σπύρος Παπαδόπουλος. Λάτρευα πάντα τα παιχνίδια γνώσεων - και ειδικά τα multiple choice. Έχω να σας πω οτι είναι απίστευτα πιο δύσκολο, από το να απαντάς από τον καναπέ σου, όταν έχεις τα φώτα στα μούτρα σου - ακόμα κι αν έχεις συνηθίσει την κάμερα. Τελικά κερδίσαμε ένα καλό ποσό - 10 ή 20 χιλιάδες ευρώ; - και ξέραμε και την επόμενη απάντηση, αλλά δεν τολμήσαμε...)

Ως άνθρωπος στενά συνδεδεμένος με την κουλτούρα του “ορθού λογισμού” θα πω οτι δεν δέχομαι τη μη σοβαρή συμμετοχή της “ελεύθερης βούλησης” μας (χαρακτήρας, αποφάσεις, επιλογές) στη διαμόρφωση της ζωής μας – άλλωστε ούτε μία “έξυπνη” θρησκεία δεν έχει τολμήσει να την αποκλείσει από το σκεπτικό της. Από την άλλη όμως, δεν θα “σβήσω” κανένα μηχανισμό της φύσης, τον οποίον αδυνατούμε να κατανοήσουμε ακόμα...

Πολλά πράγματα, ειδικά στην αρχή της ζωής μας δεν είναι επιλογή μας – όπως και η ζωή του μικρού Τζαμάλ στην παραγκούπολη της Μουμπάι (Βομβάης). Το αν γλύτωσε σε ηλικία 5 χρόνων από τη βία και το θάνατο μάλλον ήταν μια ακόμα ελάχιστη κίνηση σε μια σκακιέρα που ίσως είναι η σύνθεση των ενεργειών όλων μας – και αν υπάρχει, δεν μπορούμε να “εντοπίσουμε”...


Δεν μπορώ να ξεχάσω τις περιπτώσεις "όποιου του μέλλει να πνιγεί ποτέ του δεν πεθαίνει": Σώζεται κάποιος από χαλάσματα της Ρικομέξ και πνίγεται στο ναυάγιο του Σαμίνα...

Γιατί, ποιος μπορεί να μου εξηγήσει ποιόν συναντάμε στη ζωή μας και γιατί; Και για να το κάνω πιο συγκεκριμένο – ποιος “αποφασίζει”, ανάμεσα στα εκατομμύρια ψυχές γύρω μας, αν θα γνωρίσουμε (καταλυτικά πολλές φορές) τον Α ή τον Β; Εκτός αν κάποιος παίζει - πάνω απ' το κεφάλι μας - εντελώς τυχαία, ζάρια...




Οι φωτό είναι από τα www.wowsudbury.com, http://toddhosfelt.files.wordpress.com, http://blog.muradqureshi.com

Το post συνοδεύεται από έναν Πακιστανό και όχι Ινδό καλλιτέχνη - τον περίφημο Nusrat Fateh Ali Khan, σ' ένα δυτικότροπο remix, όπως είναι και η ταινία. Το Πακιστάν (που βρίσκεται σε σχεδόν "εμπόλεμη" κατάσταση με την Ινδία), είναι όπως και το Μπαγκλαντές, το κράτος που δημιούργησαν οι Μουσουλμάνοι Ινδοί.