23.12.11

Οι αγορές της ασυδοσίας

Κανονικά (και απλοϊκά), οι χρηματαγορές θα έπρεπε να είναι το άθροισμα των ανθρώπων και οργανισμών, που έχουν ρευστό πλούτο να δανείσουν. Ή για την ακρίβεια, αυτών που έχουν ένα κεφάλαιο, από το μικρότερο ως το μεγαλύτερο - και επιθυμούν να το “επενδύσουν”. Να αποκτήσουν δηλαδή τα δυνατόν μεγαλύτερα έσοδα, αντί να αφήνουν τα λεφτά τους “να κάθονται”. Το κοινωνικό σύνολο επωφελείται, υπό κανονικές συνθήκες, γιατί έτσι, με το κίνητρο του κέρδους, το χρήμα κινείται και χρηματοδούνται παραγωγικές δραστηριότητες.


Η λειτουργία του συστήματος, που δεν ονομάστηκε τυχαία “καπιταλισμός”, εμπεριέχει μια βασική ανισότητα: Όποιος έχει μεγαλύτερο κεφάλαιο, λογικά θα βγάλει και περισσότερα λεφτά από το δανεισμό ή την επένδυση. Τα λεφτά έρχονται στα λεφτά, κατά τη λαϊκή ρήση - καμία σοφία μέχρι εδώ.

Ούτε αξιοκρατία όμως εμπεριέχει: Είναι πιθανό, αυτός που έχει ή βγάζει τα περισσότερα, να μην είναι απαραίτητα ο πιο μορφωμένος, η πιο αξιόλογη προσωπικότητα, ο πιο ικανός, εμπνευσμένος και δημιουργικός, για το κοινό καλό ή αντίστοιχα ο πιο οργανωμένος, καινοτόμος ή σημαντικός για την ανάπτυξη του ανθρώπου, αν μιλάμε για εταιρείες και άλλες οικονομικές οντότητες. Εκτός αν αξία λογίζεται η “καπατσοσύνη” με τα χρήματα ή το εμπόριο.

Όμως, δεν γεννηθήκαμε όλοι ίσοι, αυτό είναι δεδομένο: Κάποιος γεννήθηκε στη Μπιάφρα και κάποιος άλλος είναι γιός του Ροκφέλερ, με όλους τους υπόλοιπους ενδιάμεσα. Οι πρώτοι είναι φυσικά πάντα πολύ περισσότεροι. Και όλοι μαζί, πλην των “Ροκφέλερ”, ίσως και το 99%. Επίσης, δεν έχουμε βρει κανένα άλλο σύστημα, πλην του καπιταλιστικού, που να προωθεί την ανάπτυξη του μεταβιομηχανικού τεχνολογικού πολιτισμού με τέτοια ταχύτητα και ταυτόχρονα να είναι συμβατό με την αδήριτη ανάγκη του ανθρώπου για ελευθερία λόγου και έκφρασης. Και η ελεύθερη αγορά είχε πάντα την “εξυπνάδα” να είναι η μόνη που συνοδεύει τις ανάπτυξη της, με πολιτικές ελευθερίες και δημοκρατία. Και στην καλή της εκδοχή, να μειώνει τις ανισότητες, με ένα στιβαρό κοινωνικό κράτος.

Η διαστροφή του συστήματος αρχίζει εκεί που το ελεύθερο γίνεται ασύδοτο. Η νέα πορεία αρχίζει κάπου εκεί προς το τέλος της δεκαετίας του ’70, πριν ακόμα ξεπεραστεί η μαζική παραφροσύνη της πυρηνικής ισορροπίας τρόμου του ψυχρού πολέμου και επωλουθούν πλήρως οι πληγές των μαζικών σφαγών του 20ου αιώνα από την μεταπολεμική ανοικοδόμηση. Χωρίς όμως να έχει βρεθεί, στο κλείσιμο της δεύτερης χιλιετίας, ένα πιο “πνευματικό” μοντέλο, για το πού οδεύει ο τεχνολογικός και καταναλωτικός μας πολιτισμός.

Εδώ και πάνω από τρεις δεκαετίες λοιπόν, οι αγορές γίνονται σιγά-σιγά από αναπτυξιακός μοχλός, απλός τζόγος - και όχημα υπερσυσσώρευσης πλούτου στα χέρια των πολύ λίγων. Η λειτουργία των τραπεζών και ο δανεισμός των κρατών από αυτές, η παρασιτική λειτουργία χιλιάδων χρηματιστών και η καταστροφική πολυπλοκότητα των τιτλοποιημένων δανείων και των ασφαλίστρων κινδύνου, δημιουργούν ένα νέο ληστρικό κόσμο, που θέλει να απομυζήσει πλούτο και να επιβάλει τους κανόνες του σε κοινωνίες και λαούς, κόντρα στη δημοκρατία και στην αίσθηση του δικαίου. Έναν κόσμο - “φούσκα”, που δεν αντιστοιχεί σε πραγματικά μεγέθη και μπορεί να σκάσει ανά πάσα στιγμή. Και ο σώζων εαυτόν σωθήτω...

Οι αγορές, όπως είναι σήμερα, αντανακλούν την πιο άπληστη πλευρά της ανθρώπινης ψυχής. Και όπως ο κομμουνισμός κατέρρευσε μπροστά στο καλτσόν και στο Μάρλμπορο, γιατί αδυνατούσε, μεταξύ άλλων, να “ενσωματώσει” τις αδυναμίες της ανθρώπινης ψυχής, σαν την τεμπελιά, την ιδιοτέλεια ή την ανάγκη για τον καταναλωτισμό και τη μόδα - έτσι και αυτές κινδυνεύουν να “ρίξουν έξω” το μοναδικό σύστημα που λειτούργησε μέχρι τώρα για την ευημερία του ανθρώπου, στη σύγχρονη εποχή.

Αν δει κανείς τον εκτροχιασμό τους ως θρυαλλίδα των εξελίξεων, μπορεί ίσως να είναι και αισιόδοξος: Φτάνοντας στο χείλος του γκρεμού, το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα θα αναγκαστεί να λάβει υπόψιν του τον τελευταίο -ισμό, που αντέχει στην ιστορία. Τον ανθρωπισμό, που ίσως οδηγήσει σε ένα νέο προσανατολισμό την ανάπτυξη του είδους μας, μη μπορώντας να περιφρονήσει αυτή τη φορά τις ανθρώπινες αξίες.









H φωτό είναι από το www.fishy2me.blogspot.com και το εξώφυλλο από το www.amazon.com

Το κείμενο αυτό γράφτηκε για το αφιέρωμα της Παραπολιτικής, με γενικό τίτλο "Τι είναι οι αγορές;".

To post συνοδεύεται από την εξαιρετική διασκευή του "Our Day Will Come" από το μεταθανάτιο άλμπουμ της Βρετανίδας Amy Winehouse.

buzz it!

7 σχόλια:

Rita είπε...

Πολύ ακριβής η τοποθέτησή σου,Προκόπη.Με καλύπτεις...
Μετά την ολοκλήρωση των άλλων 3 -ισμών (κομμουνισμός, σοσιαλισμός,καπιταλισμός),τα οποία όμως είχαν μια ιδεολογία, ενα όραμα ,ενα πλαίσιο τελος πάντων -δεν κρίνω κακό ή καλό- εμφανίστηκε το νέο "σύστημα" (;),η οικονομία , οι "εχούμενοι" που λεν και στην Κρήτη, καθοδηγούμενο απο την εμφυτη απληστία του ατόμου, χωρίς όμως ιδεολογία ,όραμα, πλαίσια .. Δεν προλαβαν να τα διαμορφώσουν - όπως διατείνονται τώρα - η δεν τα ήθελαν καθόλου; Πλούτο χωρίς μόχθο είναι ένα απο τα 7 που δεν πρέπει να έχεις ,όπως λέει ο Γκάντι. Πολιτική χωρίς αρχές είναι επίσης άλλο ένα..
Καλές Γιορτές σου ευχομαι !
Ριτα

Prokopis Doukas είπε...

@Rita: Υπάρχουν και άλλοι -ισμοί, που έχουν τελειώσει. Όλες οι θρησκείες, για παράδειγμα...

ΨουΞ είπε...

πολύ καλό κ Eλπιδοφόρο κείμενο!
Το περιεκτικό σχόλιο προς @Rita
με έκανε ν΄αφήσω και το δικό μου.

Τελικά "πολιτική" είναι η άρση της ουδετερότητας ...
:-)

Kαλημέρα

minority opinion είπε...

Αγορές είναι επίσης τα συνταξιοδοτικά ταμεία που πρέπει να επενδυθούν κάπου χωρίς μεγάλες αποδόσεις αλλά με μικρό κίνδυνο, οι οικονομίες του κάθε σκληρά εργαζόμενου που δεν καταναλώνει όλα όσα βγάζει για να έχει κάτι όταν γεράσει και ίσως να αφήσει και κάτι στα παιδιά του κλπ κλπ.

Αυτά τα λεφτά δανείζονται διάφοροι επιτήδιοι (πχ ελληνικό κράτος) και αφού τα ξεκοκκαλίζουν, βρίζουν αυτούς που τους δάνεισαν γιατί θέλουν πίσω τα λεφτά τους (δηλαδή τον κόπο τους που αποταμίευσαν αντί να καταναλώσουν σαν εμάς).

Αυτό δείχνει και την πραγματική χρεωκοπία της χώρας μας που είναι στην ουσία ηθική. Όλοι μας θεωρούμε ότι μας οφείλεται λόγω καταγωγής μια καλή ζωή, πληρωμένη απο όλους τους άλλους.

Ας μην ξεχνάμε όμως ότι η τελευταία επιθυμία του Σωκράτη, ήταν να εξοφλήσει ένα κόκκορα που είχε αγοράσει (απο την αγορά) με πίστωση λίγες μέρες πριν τη δίκη, γιατί θεωρούσε την μη πληρωμή ενός χρέους το μεγαλύτερο ηθικό παράπτωμα.

Prokopis Doukas είπε...

@ ΨουΞ: Δεν υπάρχει "αντικειμενικότητα" στη ζωή. Γιατί το απολύτως απολιτίκ, είναι τελικά υπερσυντηρητικό (στην καλύτερη περίπτωση)...

@minority opinion: Το κράτος δεν είναι "επιτήδειοι", είμαστε όλοι εμείς. Αυτοί που το διαφεντεύουν, ναι, σε πολλές περιπτώσεις...
'

minority opinion είπε...

Θα μου επιτρέψετε να διαφωνήσω με την εξίσωση κράτους και κοινωνίας.

Εγώ είμαι με το μέρος του Προμηθέα, που του έτρωγαν τα σωθικά τα χειρότερα μυθικά τέρατα σύμφωνα με τους προγόνους μας, Ο Κράτος και η Βία (που σημειωτέον ήταν αδέλφια).

Prokopis Doukas είπε...

@minority opinion: Δεν τα εξισώνω. Αλλά το κράτος προέρχεται πλήρως από το σώμα της κοινωνίας. Δεν το στελεχώνουν και δεν το διαφεντεύουν, παρά όσοι αναδεικνύονται από (δημοκρατικούς ή μη) μηχανισμούς της κοινωνίας, "κατ΄εικόνα και καθ' ομοίωσιν". Δεν το στελεχώνουν ούτε το διαφεντεύουν Σουηδοί ή Αμερικανοί.

ShareThis